Weekbrief Leo Fijen – 8 mei

Over de identiteit van eigen geloofsgesprek en missionaire opdracht van de parochie

Toen ik voor deze column mijmerde over de identiteit van kerk en geloof, gingen mijn gedachten direct terug naar twee gebeurtenissen. De eerste was alweer jaren geleden de sluiting van mijn eigen parochiekerk in Haarlem-Noord, met alle traumatische gevolgen van dien. De tweede was de Conferentie in Breda over de missionaire parochie, eind maart op de drempel van de lente, maar letterlijk en figuurlijk in de zachte kracht van een zomerse zon. Beide gebeurtenissen zijn van belang om zicht te krijgen op de identiteit van de eigen geloofsplek en de missionaire opdracht van de parochie als geheel.

Jeugdherinnering aan beelden Petrus en Paulus
Eerst terug naar de jaren van mijn tijd als misdienaar, als voetballer van de katholieke sportvereniging, als lid van de gekozen parochievergadering, als kerkganger die daar trouwde en als vader toen onze zoon daar is gedoopt. Het gebeurde allemaal in en om de Petrus en Pauluskerk, met de beelden die ik elke dag begroette als ik naar mijn lagere school liep, de Pius X-school. Daar in die kerk, in het verlengde van de straat waar ik woonde, is het geloof bij me gebleven. Daar ben ik geroepen door de geloofsgemeenschap en door pastoor Jan Schut om het geloof te delen. Daar is mijn missionaire opdracht geboren om door het land en de wereld te reizen met boeken, lezingen en televisieprogramma’s. Zonder de eigenheid van de plek en de kansen die me geboden zijn om als tiener van achttien jaar een kerk toe te spreken en een rubriek in het kerkblad te verzorgen, had ik mijn eigen talenten nooit kunnen ontdekken. Die kerk is al lang afgebroken en vervangen door appartementen. Er is niets voor in de plaats gekomen, helemaal niets. De helft van de kerkgangers is nooit naar de parochiekerk twee kilometer verderop gegaan.

Investeer in kleine groepen als de kerk sluit
Dat is nog steeds de grootste fout bij het sluiten van kerken: dat er geen klein alternatief geboden wordt en dat zo de eigenheid van een wijk, buurt of dorp in het geloof verdwijnt. De beelden van mijn jeugd zijn overigens verhuisd en staan nu voor dat mooie parochiecentrum in Soest. Ze zijn met me mee gereisd, Petrus en Paulus, van Haarlem naar Soest. En ze herinneren me steeds weer aan de opdracht van de kerk om recht te doen aan de eigenheid van dorpen, buurten en wijken. Koester die eigenheid, stimuleer die onvervangbare identiteit van het dorp of de buurt en investeer in kleine groepen die samenkomen om op hun manier het geloof te beleven en te verdiepen. Een parochie kan de missionaire opdracht van deze tijd alleen maar waarmaken wanneer de eigenheid van dorpen of buurt daarin een plek krijgt. Dus als er kerken sluiten, hetgeen in deze tijd onvermijdelijk is, is het aan de parochie om ervoor te zorgen dat er lokaal plekken zijn waar mensen hun geloof door de week kunnen vieren om in het weekend gezamenlijk naar de eucharistie van de centrale kerk te gaan.

Evangelisatie opdracht van ons allemaal
Die verantwoordelijkheid is niet alleen aan de parochie maar ook aan onszelf. We kunnen ook zelf in beweging komen om samen te zijn, in huizen, in dorpscentra of wijkgebouwen. Dat leerde ik eind maart in Breda op die succesvolle conferentie, met bijna 1000 deelnemers uit alle bisdommen. Er waren ook mensen uit onze eigen kerken, hoewel het er meer hadden mogen zijn. Want, daar in Breda, werd een nieuwe toekomst geschreven, voor plekken in buurten en dorpen, maar ook voor de parochie als geheel. De grote inspirator daar was James Mallon, geboren Schot, priester in Canada. Hij maakt korte metten met het verleden: blijf niet dromen over vroeger, hou niet vast aan oude structuren. Ze hoorden bij de cultuur van vroeger toen alles katholiek of protestant was. Je stroomde gewoon mee en dreef zo de kerk in. Maar als je nu wilt mee stromen met de cultuur, dan drijf je de kerk uit, want de cultuur is niet meer christelijk. Dat verandert fundamenteel onze opdracht: we mogen niet alleen maar vertrouwen op priesters en besturen, we redden het alleen maar als we zelf in alles leerling van Christus worden en op onze eigen plek anderen ook tot leerling van Christus. Evangelisatie was vroeger iets voor priesters en andere pastorale beroepskrachten, het is nu een opdracht van ons allemaal. Daarbij is het onmisbaar dat we rondom pastorale teams leiderschap ontwikkelen. We hebben leiders nodig, niet zoals vroeger die de pastorale teams helpen, nee, we hebben leiders van gewone gelovigen nodig die hun eigen verantwoordelijkheid nemen en waarmaken dat ze door het doopsel een eigen taak hebben.

Toon je passie
Pastorale teams kunnen het onmogelijk alleen, parochiebesturen zijn niet het sluitstuk van ons organisatiemodel. Zij zijn niets als er lokaal en in het geheel van de parochie niet teams van leiders opstaan om gezamenlijk de opdracht waar te maken: geloofsgemeenschap zijn, leerlingen maken. James Mallon noemt dan een aantal punten die de aandacht verdienen: koester het gebed in kleine kring als fundament, formeer kernteams, lever kwaliteit in de drie H’s (hymne, homilie, hospitaliteit), drink koffie, doe iets extra’s rond maaltijden, reizen en weekends om je geloof te verdiepen en de gemeenschap te versterken en wees niet langer de bevroren uitverkorenen. Anders gezegd: toon je passie, als katholiek, als locatie, als parochie. Dan mogen we dromen van een nieuwe toekomst als parochie.

Leo Fijen


Een magazine van 100 pagina’s verschijnt tweede helft mei:
als verslag van de Conferentie over missionaire kerk,
met heel veel tips voor de toekomst van geloven
op je eigen plek en als parochie.

Uitgave van Adveniat.

Kost 10 euro.

 

 

 

Foto James Mallon en Leo Fijen: Ramon Mangold

Vier keer per jaar een nieuwe, rijk gevulde Klooster! om even mee op adem te komen.
Nu voor maar € 35!