Kloosterbijbel – Vincent de Paul

De dagelijkse lezing van de Bijbel is de absolute long van de monastieke ervaring. De bekende abt en kluizenaar André Louf hamerde er in zijn catechese steeds weer op: het woord van God is de sleutel op de innerlijkheid. ‘Zolang iemand niet door een of ander bijbelwoord geraakt is, zal hij maar moeilijk de innerlijke ruimte kunnen betreden waar de dingen van God gebeuren’, zo legde deze Vlaamse monnik het belang van dagelijkse lezen van de Bijbel uit.

Zo begint het nawoord van Leo Fijen in de Kloosterbijbel. De Kloosterbijbel is een huisbijbel met elf kleurenkaternen met daarin interessante informatie over het kloosterleven in de breedste zin van het woord. Deskundigen schrijven onder meer over Augustinus, Benedictus, Franciscus, Clara, Vincentius en Ignatius van Loyola en de religieuze orden en congregaties die uit hun spirituele traditie zijn voorgekomen. Daarnaast is er aandacht voor de psalmen, lectio divina, ora et labora en de rol van leken in de kloosters.

Een paar citaten uit het katern Vincent de Paul – Leven en werken vanuit het evangelie
Tjeu van Knippenberg

Vincent de Paul legde in de zeventiende eeuw de grondslag voor een sociaal spirituele beweging die tot op de dag van vandaag actueel is. Werd hij daarbij geleid door een bijbelse inspiratie? Mijn poging om die vraag te beantwoorden bestaat uit een aantal schetsen. Eerste wil ik Vincent kort voorstellen. Vervolgens sta ik in op zijn motivatie om zichzelf en andere mensen systematisch te richten op de zorg voor het geestelijk en materieel welzijn van mensen. Ik ga na welke rol de Bijbel daarin speelt en tenslotte sta ik stil bij de doorwerking ervan in de huidige vincentiaanse beweging.
Wie is Vincent de Paul?
Bij zijn geboorte op 24 april 1581 in Pouy bij Dax in Zuidwest Frankrijk, als derde van zes kinderen, krijgt hij de naam Vincent de Paul. Daarmee ligt zijn basisidentiteit vast. De ontwikkeling ervan voltrekt zich via een tijd van opgroeien, een periode van grote veranderingen en het vinden van stabiliteit.
Gebruik van de Bijbel
Wat Vincent over de Bijbel heeft gezegd en hoe vaak hij welke bijbelse teksten heeft geciteerd, is na te gaan in de brieven, conferenties en documenten die van hem bewaard zijn gebleven. Ze zijn in 1923 bijeengebracht in 15 boekdelen, geredigeerd door P. Coste c.m. Vanuit deze bronnen kan met een idee krijgen over de aanwezigheid van de Bijbel in Vincents leven en werk. Wie het register van bijbelse citaten raadpleegt, merkt al gauw dat er kwantitatieve accenten vallen. In het Oude Testament springen de Psalmen eruit, in het Nieuwe Testament het evangelie volgens Matteüs.
Het evangelie is voor Vincent ‘een woord van leven’. Hij zoekt er de ontmoeting met de levende persoon van Jezus en observeert de manier waarop Jezus leeft, spreekt en met mensen omgaat. Hij spoort aan je in te leven in de gevoelens waarmee Jezus een woord heeft uitgesproken:
‘Je leest bijvoorbeeld “zalig de zachtmoedigen’, geef je dan aan God om vriendelijk te zijn.’
Aan de Dochters der Liefde geeft Vincent de raad om hun aandacht te richten op teksten van de Bijbel:
‘Er is geen woord in de heilige Schrift waarvan men geen vrucht zou kunnen plukken wanneer het goed uitgelegd en bemediteerd is.’
Hij vraagt hen om bepaalde passages uit het hoofd te leren en vooral stil te staan bij het belangrijke mysteries an het leven en lijden van Onze Heer.
‘Het zou te wensen zijn dat u op de feestdagen mediteert over de evangelies die dan worden gelezen.’
Het is een goede praktijk, zegt hij, om een passage uit de heilige Schrift ‘te herkauwen, er betekenis aan te geven en er het essentieel uit het halen’. Wat betreft de Dochters der Liefde en de niet-gewijde Broeders van de Congregatie der Missie, is het lezen van en het werken met het zondagsevangelie een praktijk die Vincent zeer aanbeveelt. Het is hun echter verboden het Nieuwe Testament vrij te lezen. Is dat vanwege het gevaar van het vrije onderzoek? Misschien, zegt André Dodin, een belangrijke biograaf van Vincent, maar hij legt de reden ervan eerder bij het wantrouwen tegenover fantasieën en afleidende nieuwsgierigheid die bij niet-bijbels geschoolden een rol kunnen gaan spelen.
Vincentiaanse identiteit nu
… Degenen die op dit moment verbonden zijn met de naam van Vincent vormen een internationale familie: Famvin = Familia Vincentiana. Daartoe behoren meer dan twee miljoen mensen die het vincentiaans charisma inhoud geven. Het is een overkoepelende organisatie van apostolische genootschappen, congregaties en verenigingen. In zijn tijd heeft Vincent zelf lekenverenigingen gesticht en twee apostolische genootschappen. Onder meer in Nederland hebben stichters van congregaties zich zo door Vincent laten inspireren, dat ze hem als patroon van hun stichting hebben gekozen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de zusters van Tilburg, van Maastricht, van Schijndel, van de Choorstraat; voor de Fraters van Tilburg en van Utrecht; voor de broeders van Maastricht en van Eindhoven. Het geldt ook voor de Vincentius Vereniging, een organisatie op het gebied van maatschappelijke dienstverlening die, geïnspireerd door Frédéric Ozanam, werkt vanuit de vincentiaanse spiritualiteit.
In grote meerderheid bestaat deze vincentiaanse familie uit leken. Ze in internationaal en beweegt zich als Vincentian Family Team bijvoorbeeld in de Verenigde Naties.
… Een voorbeeld van huidig werk van de Vincentiaanse Familie is de oprichting van een werkgroep om een einde te maken aan dakloosheid op wereldwijde basis. Zij heeft ervoor gezorgd dat deze kwestie in de Verenigde Naties op de agenda van 2020 komt bij de commissie sociale ontwikkeling.
Hoe verschillende de vincentiaanse groeperingen ook zijn, ze hebben een aantal gemeenschappelijke trekken. Ze herkennen Vincent als hun stichter of inspirator. Ze hebben een gemeenschappelijke missie van inspireren en dienen, berustend op een spiritualiteit die handen en voeten krijgt door de ervaring van God in de ontmoeting met de amen.
Tjeu van Knippenberg cm is lazarist.

 

Vier keer per jaar een nieuwe, rijk gevulde Klooster! om even mee op adem te komen.
Nu voor maar € 35!