De erfenis van Benedictus XVI

Benedictus XVI is al bijna tien jaar emeritus-paus. Niemand zal ooit de beelden vergeten van een aftredende paus die het Vaticaan met een helikopter verlaat. Zijn gezondheid speelde hem parten, maar de lasten van onverkwikkelijke dossiers als seksueel misbruik, financieel wanbeleid en problemen rond de curie gingen te zwaar wegen. Bijna tien jaar later is het tijd een eerste tussenbalans over dit pontificaat. Anton ten Klooster en Arnold Smeets bundelen in dit boek de beschouwingen van deskundigen uit de samenleving, de theologie en de journalistiek. Het is geen definitief oordeel, dit boek. Maar deze bundel biedt wel een verrassende en veelzijdige blik op een opmerkelijk pontificaat dat acht jaar duurde maar van betekenis is kerk en wereld, tot op de dag van vandaag.

Een tussenpaus? Benedictus tussen Johannes Paulus II en Franciscus
Anton ten Klooster

‘Na de grote paus Johannes Paulus II, hebben de heren kardinalen mij gekozen…’ Je zou het bijna als een verontschuldiging kunnen verstaan, deze woorden waarmee de nieuw verkozen paus Benedictus XVI zich op 19 april 2005 presenteerde aan de wereld. Het maakt meteen duidelijk dat zijn pontificaat altijd in de schaduw zal staan van dat van zijn geliefde voorganger. Maar dat maakte Joseph Ratzinger misschien wel de juiste man voor dat moment. Zou de wereld er in 2005 aan toe geweest zijn dat Jorge Mario Bergoglio het eens heel anders ging doen? Een soort van tussenpaus laat de gemoederen wat bedaren voordat er een nieuwe weg ingeslagen wordt. Maar zoals het wel vaker met vermeende tussenpausen gaat schrijven ze op een heel eigen manier geschiedenis. Paus Johannes XXIII riep het Tweede Vaticaans Concilie samen, en Benedictus XVI maakte zijn pontificaat in één klap ‘historisch’ door het te laten eindigen met een zelden vertoond aftreden in 2013.

Wat is de balans van het pontificaat van paus Benedictus XVI? Om op die vraag een antwoord te geven is het toch goed om hem allereerst te plaatsen als ‘opvolger van…’. Het overlijden van paus Johannes Paulus II liet namelijk een verweesde kerk achter. Hij was zesentwintig jaar, vijf maanden en zeventien dagen de opvolger van Petrus. Slechts het pontificaat van Pius IX (1846-1887) duurde langer – en naar de traditie ook dat van Petrus zelf. Dat verweesde gevoel betrof mij ook persoonlijk. In 2001 was ik toegetreden tot de katholieke kerk, en ik had Johannes Paulus II meegemaakt op de Wereldjongerendagen van Toronto in 2002. Alles wat ik leerde over de moderne kerkgeschiedenis hing samen met de persoon van Johannes Paulus. En ik was niet de enige. Een hele generatie groeide op die nooit een andere paus kende. In het drie-pausenjaar 1978 bestond de Sovjetunie nog, kwam Grease uit en speelde Johan Cruijff nog voor Ajax. Toen Johannes Paulus overleed in 2005 zocht de wereld nog steeds een nieuw evenwicht na elf september, kwam de vierde Harry Potter film uit en waren Sneijder en Van der Vaart de grote talenten. Kortom: de paus zelf was uit een ander tijdperk afkomstig. Het is goed dit te beseffen: een hele generatie had enkel een theoretische notie dat iemand anders paus kon zijn. En toen stond daar opeens de Duitse kardinaal Ratzinger op het balkon van de Sint Pieter…

… De verschillende delen van dit boek zijn stukken van de puzzel die ‘de erfenis van Benedictus XVI’ heet. Het is altijd nodig om enige afstand tot de geschiedenis te hebben om deze écht te kunnen beoordelen. Toch kunnen we al eerste aanzetten tot een beoordeling geven. In de hoofdstukken die volgen vindt de lezer een afgewogen oordeel van de betreffende auteur op grond van diens expertise. Uiteindelijk is het aan de lezer zelf om een mening te vormen. Het is in ieder geval de hoop van de samenstellers dat deze bundel door bijdragen van hoge kwaliteit bij kan dragen aan een rijkgeschakeerd beeld van en evenwichtig oordeel over paus Benedictus XVI.’

 

 

De erfenis van Benedictus XVI
Beschouwingen over een opmerkelijk pontificaat

Anton ten Klooster / Arnold Smeets

 19,90

Bestel direct bij Adveniat

Vier keer per jaar een nieuwe, rijk gevulde Klooster! om even mee op adem te komen.
Nu voor maar € 45!