Antonius van Padua – 13 juni

De heilige Antonius van Padua (†1231) was een franciscaanse prediker en theoloog. Hij is een van de populairste heiligen in de westerse kerk, vooral als de patroon van verloren zaken.

Antonius werd eind 12e eeuw als Fernando Martin de Bulhom geboren in Lissabon, Portugal. In 1210 trad hij in bij de Reguliere Kanunniken van Sint Augustinus. Toen tien jaar later een aantal enthousiaste monniken uit de nieuwe orde van Franciscus langs zijn klooster trokken om in Marokko door middel van prediking en naastenliefde de Moren te gaan bekeren, sloot hij zich bij hen aan. Om zijn nieuwe leven te markeren, noemde hij zich naar de vader van de woestijnmonniken: Antonius. Waarschijnlijk werd hij in 1222 te Forlì tot priester gewijd.

In Noord-Afrika werd hij ernstig ziek. Onverrichter zake toog hij naar Noord-Italië. Ook kreeg hij de opdracht het Woord in Frankrijk en Italië te prediken. In beide landen leidden zijn aanstekelijke preken tot een groot aantal bekeringen. Ook wist hij velen die de leer van de Katharen en Albigenzen aanhingen terug in de Katholieke Kerk te brengen. Antonius’ charismatische persoonlijkheid was er de oorzaak van dat er vele wonderverhalen over hem de ronde deden.

Legende met de ezel
Antonius leefde in de tijd dat de ketterij der Albigenzen zich wijd had verspreid. De Albigenzen loochenden de godheid van Christus, en geloofden ook niet in de werkelijke tegenwoordigheid van Christus in de eucharistie. Antonius trad in zijn preken herhaaldelijk tegen hen op: “Op het altaar gebeurt de wezensverandering van brood en wijn in het lichaam en bloed van Christus. Het lichaam dat door de maagd ter wereld werd gebracht, dat aan het kruis hing, dat in het graf lag, dat op de derde dag verrees, dat naar de rechterhand van de Vader opsteeg: dat lichaam wordt dagelijks door de priester geconsacreerd en aan de gelovigen uitgereikt.” Een leider der Albigenzen bleef echter ontkennen. Daarop koos Antonius een wel heel opmerkelijke manier om de man te overtuigen. Hij wilde wedden, dat de ezel van de Albigens wel eerbied aan de hostie zou betuigen waar zijn meester dat niet deed! Om te beginnen kreeg het dier drie dagen geen eten meer. Daarop werd de voerbak tot de rand gevuld. Nu hield Antonius het dier de heilige hostie voor. Het liet zijn voerbak voor wat die was en ging onmiddellijk door de knieën om zijn eerbied te betuigen.

Verloren zaken
Waarom Antonius de patroon van de verloren zaken genoemd wordt is omgeven met verschillende legendes. Zijn gave om geamputeerde ledematen weer terug te zetten aan het lichaam van verminkten zou naar verluidt de reden zijn waarom Antonius ‘de heilige van de verloren zaken’ werd.

Het schijnt dat hij eens een bijzonder kostbaar boek kwijt was: een door hem zelf afgeschreven psalmenboek voorzien van aantekeningen die hij had gemaakt met het oog op de lessen welke hij aan zijn medebroeders in opleiding gaf. In die tijd zijn alle boeken vrucht van – letterlijk – monnikenarbeid: met de hand afgeschreven, vaak met versierde letters, soms met verluchtingen; zoiets vormde een kapitaal, nog afgezien van de emotionele waarde, daar het immers hier Antonius’ werkexemplaar was, waaruit hij bad, mediteerde en studeerde. Antonius was door dit verlies zo in verlegenheid gebracht dat hij vurig bad om het verloren voorwerp weer terug te krijgen. Niet lang daarna werd het keurig bij hem terug bezorgd: een novice die een paar dagen tevoren was uitgetreden, had het meegenomen, maar was zo door spijt achtervolgd, dat hij het eigener beweging weer terug kwam brengen.

Overigens bestaat er nog een ander verklaring voor Antonius’ patronaat. In een middeleeuwse tekst zou hij geprezen zijn om zijn krachtdadige predikaties. Daaraan werd de conclusie verbonden, dat hij onder de mensen de verloren zeden weer terugbracht; in het Latijn: ‘mores perditos’. Bij het overschrijven van die tekst zou een monnik zich hebben verschreven en in plaats van ‘mores’ ‘res perditos’ hebben genoteerd: ‘verloren zaken’.

Onder Nederlandstalige katholieken bestaat dit schietgebed: ‘Heilige Antonius, goede vrind, zorg dat ik mijn … vind!’

Heilig
Reeds elf maanden na zijn dood verklaarde paus Gregorius IX hem heilig. Het stoffelijke overschot van Antonius wordt bewaard en vereerd in de naar hem genoemde basiliek in Padua. De tong van Antonius, instrument van zijn prediking, bleek niet te zijn vergaan. Deze reliek wordt in de basiliek op een aparte plek bewaard. Dat Antonius veel meer was dan een wonderdoener, maar ook een gezagvol theoloog, gaf paus Pius XII aan toen hij Antonius in 1946 verhief tot Kerkleraar. Zijn liturgische gedachtenis op de Romeinse Kalender valt samen met zijn sterfdag: 13 juni.

Antonius is de patroonheilige van de franciscanen, verloren voorwerpen, vrouwen en kinderen, armen, bakkers, mijnwerkers, het huwelijk, reizigers en verliefden. Bovendien is Antonius de patroon tegen schipbreuk, de pest en koorts.

Legendes afkomstig van heiligen.net
Bronnen: wikipedia, website kor-ncrv, heiligen.net
Afbeelding: pixel1 via Pixabay

Vier keer per jaar een nieuwe, rijk gevulde Klooster! om even mee op adem te komen.
Nu voor maar € 45!