Abt Gerard Mathijsen – Liefde voor God

Deze tekst is uitgesproken tijdens de boekpresentatie van Liefdesgeboden van br. Thomas Quartier

‘Br. Thomas Quartier heeft de moed om een bij uitstek gevoelig terrein aan te boren: dat van het gevoel zelf. Hij pakt de koe bij de horens, zou je kunnen zeggen. Eigenlijk is het vanzelfsprekend. Want wat is het leven zonder gevoel? We moeten het hebben van onze gevoelens: ‘nihil est in intellectu quod non sit prius in sensu’, maar theologen en zeker schrijvers van geestelijke werken voelen zich doorgaans toch veiliger in de sferen van het intellect, in logica en ratio, en blijven zelf liever buiten schot. Wie het over eigen gevoelens heeft maakt zich kwetsbaar.

Br. Thomas gaf zijn eerste interview over dit boek aan een redacteur van De Gelderlander. Hij deed daarin positieve uitspraken over het lijden. Dat fascineerde mij.  Liefde en lijden. Wie daarvoor oog heeft kun je toch moeilijk naïef noemen. Iedereen wil liefhebben, Je wil niet dat je dierbaren lijden. Je wil zelf niet lijden. Maar is dat reëel? Kun je onvermijdelijk lijden zin geven? Lijden ontvluchten wij. Een mens hoeft niet meer te lijden. Is dat zo? Zijn wij misschien tegenwoordig te negatief op dit punt? Naïef? Wij zijn er allemaal op uit om zo min mogelijk te lijden. Daarmee ben ik het hardgrondig eens. Maar lijden hoeft niet meer… dat is nu pas naïef, en verhindert geestelijke groei. Lijden maakt deel uit van ons menselijk leven en het is belangrijk om onontkoombaar lijden te accepteren en een plaats te geven in ons levensproject. Nadenken over de zin van het lijden hoort bij het nadenken over liefhebben.

Misschien kan een goede houding tegenover het lijden ons leren beter lief te hebben. Natuurlijk geen masochisme, geen lijden om het lijden. En natuurlijk kan men denken: “Wat weten monniken nu van liefde?” Wel, misschien hebben zij er wel de sleutel van. “Liefde ligt diep verborgen.” schrijft br. Thomas. “Je moet bereid zijn diep te graven.” Wie is bereid diep te graven? We krijgen het liever op een presenteerblaadje aangeboden.

Liefde moet bevochten en veroverd worden. Als we ons laten afschrikken door teleurstellingen zullen we de liefde nooit ontdekken. Ik ben momenteel erg geboeid door de geschriften van een Griekse monnik, Higoumen Aimilianos van Simonopetra op de Athos, een van de vernieuwers van het monnikenleven in de Orthodoxie, overleden in mei van dit jaar in Ormylia.

Als jonge monnik, leefde hij in een moeilijke situatie, zonder hulp, en heel de wereld van het bovennatuurlijke leek onbereikbaar, een illusie. Heel onverwacht en onvoorbereid werd hij toen op onverklaarbare wijze geraakt door het licht, in een bovenzinnelijke ervaring die zo sterk was dat zij heel zijn leven heeft getransformeerd. Een moment van licht dat hem voor heel zijn verdere leven een honger heeft gegeven naar dat licht, en hij geleden heeft onder het gemis, al was hij er tijdens het voltrekken van de heilige geheimen van vervuld. Hij werd gewond door de liefde en was voortaan bereid er de prijs van het lijden voor te betalen. Ik citeer hem nu:

Hoe dichter je bij God bent, hoe meer je van Hem houdt. Ons verlangen naar God kent nooit verzadiging; het is iets dat niet kan worden voltooid of uitgeput. Liefde vindt haar volledige bevrediging niet in dit leven, maar in het volgende, en dit betekent dat perfecte liefde altijd een perfecte ontevredenheid moet zijn. ‘Liefhebben’ betekent geen definitieve voldoening vinden in de dingen van de wereld, en dus drukt zij zowel onze beweging naar, als de nog resterende afstand tussen ons en God uit. De maat kan niet worden begrepen door enige intellectuele berekening, maar alleen door de ervaring van lijden en liefde. Dat geldt voor de liefde voor God, maar ook voor de menselijke affectieve verhoudingen.

Het is niet juist om te denken dat in de liefde tussen twee mensen geen plaats meer hoeft te zijn voor lijden en kruis. De vreugde van het huwelijk is dat man en vrouw de weg bergop samen gaan, en het kruis voor elkaar lichter maken. “Heb je niet geleden? Dan heb je niet bemind,” zegt een bepaalde dichter. Alleen wie lijden kunnen echt liefhebben. En daarom is verdriet een noodzakelijk element van het huwelijk. Samen streef je naar een geluk wat hier op aarde nog boven je bereik ligt, maar wat nu al je hart vervult. Net zoals staal in een oven wordt gevormd, zo wordt iemand in het huwelijk beproefd, in het vuur van moeilijkheden …. Het huwelijk is een reis door verdriet en vreugde. Wanneer de zorgen overweldigend lijken, moet je onthouden dat God bij je is. Hij zal jouw kruis voor je dragen. Hij was het die de huwelijkskroon op je hoofd plaatste. Wanneer we God iets vragen, levert hij niet altijd meteen de oplossing. Hij leidt ons heel langzaam vooruit. Soms duurt het jaren. We moeten pijn ervaren, anders zou het leven geen betekenis hebben. Maar je mag juichen, want Christus lijdt samen met jou en de Heilige Geest, “pleit voor je met onuitsprekelijke verzuchtingen” (vgl. Rom. 8:26) … Het huwelijk is een weg: die begint op de aarde en eindigt in de hemel. Het is een samenvoeging, een band met Christus, die ons verzekert dat Hij ons naar de hemel zal leiden, om altijd bij Hem te zijn. Het huwelijk is

een brug die ons van aarde naar de hemel leidt. De bruid en de bruidegom geven elkaar de hand en de priester neemt hen beiden bij de hand en leidt hen dansend en zingend rond de tafel. Het huwelijk is een beweging, een vooruitgang, een reis die zal eindigen in de hemel, in de eeuwigheid. In het huwelijk lijken twee mensen samen te komen. Zij zijn echter niet met z’n tweeën maar met drie. De man huwt de vrouw, en de vrouw huwt de man, maar de twee samen trouwen ook met Christus. Dus drie nemen deel aan het mysterie en drie blijven samen in het leven. In de dans rond de tafel wordt het paar geleid door de priester, die een type van Christus is. Dit betekent dat Christus ons heeft gegrepen, ons heeft gered, ons heeft verlost en ons één heeft gemaakt. En dit is het ‘grote mysterie’ van het huwelijk. (vgl. Gal. 3:13)

Lijden

Het is door lijden, beproevingen en beproevingen dat de ziel God nadert. Zij houdt meer van God, wordt meer volledig afhankelijk van Hem … God geneest de ziel op geen enkele andere methode, beter dan door pijn, door moeite en arbeid, zodat Hij ons echt leven kan geven in ruil voor onze vrijwillige dood.

Het mooie van dit boek van br. Thomas vind ik dat hij open de zoektocht aangaat naar de liefde en zijn verlangen niet laat verdoven door surrogaat bevrediging. Hij verstaat de kunst van het leven en weet er inspirerend over te schrijven. Hij is niet zo naïef als het lijkt, hij voelt de schaduwen wel degelijk, maar kan juist daarom ook genieten van de vreugde. Liefde is een onderweg zijn, met zijn eigen vreugde en zijn eigen pijn. Wil je voortijdig gearriveerd zijn dan zal je bedrogen uitkomen.’

Gerard Mathijsen

Vier keer per jaar een nieuwe, rijk gevulde Klooster! om even mee op adem te komen.
Nu voor maar € 35!